「夙川」と「森具」の由来

Mọi người có đọc được chữ “夙川” không?

Nếu sống ở Nishinomiya hoặc khu vực lân cận, chắc hẳn bạn sẽ đọc được là “Shukugawa”.

Tôi cũng sinh ra và lớn lên ở Shukugawa, hiện vẫn sống tại Shukugawa, nên tất nhiên là tôi đọc được chữ “夙川”.

Vậy vì sao “夙川” lại có tên là “夙川” nhỉ?

Tra từ điển thì chữ “夙” này cũng có cách đọc là “夙い（はやい）”, nghĩa là “sớm”.

Có phải “夙川” mang nghĩa là dòng sông chảy nhanh không?

Không không, có vẻ câu chuyện không đơn giản như vậy đâu…

Vì thế lần này, tôi đã thử tìm hiểu nhiều điều về “夙川”.

Tuy nhiên, dù tôi đã xem nhiều tài liệu khác nhau, rồi đến Bảo tàng tư liệu địa phương của thành phố Nishinomiya để hỏi chuyện, thì có vẻ tài liệu thời đó còn lại không nhiều, nên không thể biết chính xác mọi việc.

Xin hãy hiểu rằng những gì tôi viết dưới đây chỉ là những câu chuyện kiểu như “cũng có giả thuyết như thế này” hay “có lẽ có thể suy đoán là như vậy”.

1 “夙川” và “宿川”
2 “森具” và “守具”
3 Nguồn gốc của “shukugawa”
4 Tổng kết

“夙川” và “宿川”

Khi xem các bản đồ xưa, có một số bản đồ ghi không phải là “夙川” mà là “宿川”.

Không phải là ở một thời điểm nào đó tên gọi được đổi một cách rõ ràng, mà có vẻ nó thay đổi qua lại: ban đầu là “夙川”, rồi thành “宿川”, sau đó lại quay về “夙川”.

Từ điều này, có thể suy đoán rằng có lẽ cách đọc “shukugawa” đã có trước, chứ không phải chữ Hán; rồi về sau các chữ Hán khác nhau mới lần lượt được gán vào.

“森具” và “守具”

Nhân tiện, mọi người có biết địa danh “森具（もりぐ）” không?

Vì đây là tên của một giao lộ và một công viên, chắc cũng có nhiều người biết.

Đây là giao lộ đó↓

Đó là giao lộ trên Quốc lộ 2, gần Đại học Otemae.

Gần đây cũng có “Công viên Morigu”.

Đây↓

Khu vực này (khu phía nam ga Hankyu Shukugawa) vốn là một làng tên là “森具村（もりぐむら）”.

Làng Morigu sáp nhập với các thị trấn và làng lân cận vào năm Minh Trị 22, trở thành “Morig u, làng Taisha, quận Muko”, rồi làng Taisha được sáp nhập vào thành phố Nishinomiya vào năm Chiêu Hòa 8, và kéo dài đến hiện nay.

Về “森具村” này, thật ra trước đó nó có tên là “夙村（しゅくむら）”.

Ở trên tôi có nói rằng với cách đọc “shuku”, người ta đã gán nhiều chữ Hán khác nhau như “しゅく→宿” hay “しゅく→夙”; trong số đó còn có cách viết “しゅく→守具”.

Người ta nói rằng ngôi làng quanh khu vực này, vốn có tên “夙村（しゅくむら）” (không rõ “夙川” có trước hay “夙村” có trước), đã biến đổi từ “夙村（しゅくむら）” thành “守具村（しゅくむら）”, rồi cách đọc của “守具（しゅく）” chuyển thành “守具（もりぐ）”, sau đó chữ viết lại đổi thành “森具村（もりぐむら）”.

Thực tế, khi xem bản đồ và tư liệu thời Minh Trị, có vẻ cách viết “森具村” và “守具村” được dùng lẫn lộn.

Có lẽ thời đó chữ viết và cách đọc địa danh chưa được quy định chặt chẽ như bây giờ.

Thật ra, vẫn còn nơi lưu lại chữ “守具” này.

Đây là đường ngang JR nối Kasumicho và Gom encho.

Tên của đường ngang này là↓

Trên đó ghi “西守具踏切”.

Ở đây dùng chữ “守”, chứ không phải “森”.

Tiếp theo là đây↓

Đây là cây cầu JR gần Shukugawa.

Biển ghi của cây cầu này là↓

Tên cầu là “東守具架道橋”.

Và còn một nơi nữa.

Đây là cây cầu ngay bên cạnh cây cầu vừa rồi.

Hãy nhìn biển ghi tương tự↓

Do có lưới che nên hơi khó nhìn, nhưng trên đó ghi “守具川橋りょう”.

Nghe nói cái này đọc là “morigugawa kyoryo”, nhưng dù có tài liệu viết “shukugawa” là “守具川”, tôi không thể xác nhận được sự thật rằng con sông này từng được gọi là “morigugawa” (tôi cũng đã hỏi nhân viên phụ trách chuyên môn ở Bảo tàng tư liệu địa phương, nhưng họ nói không biết có sự thật nào cho thấy nó từng được gọi là “morigugawa”).

Không rõ là khi Đường sắt Quốc gia Nhật Bản đặt tuyến đường, họ đã đăng ký nhầm cách đọc, hay chỉ là tài liệu không còn lại nên thực ra thời đó nó từng được gọi là “morigugawa”. Đến nay thì không thể biết chính xác được nữa.

Tuy vậy, vào thời Minh Trị, khi Đường sắt Quốc gia đi qua khu vực này và chế độ thị trấn – làng được thi hành, có lẽ các cách đọc và chữ Hán như “夙川”, “守具川”, “守具村”, “森具村”, “shuku”, “morigu” đã bị lẫn lộn với nhau rồi dần dần cố định lại.

Nguồn gốc của “shukugawa”

Vậy thì vì sao “shukugawa” và “shukumura” lại có tên là “shukugawa” và “shukumura”?

Về điều này cũng có nhiều giả thuyết, nhưng có vẻ hai giả thuyết có sức nặng là giả thuyết “宿駅” và giả thuyết “野見宿禰（のみのすくね）”.

Giả thuyết “宿駅”

Trước hết là giả thuyết “宿駅”. Nói đơn giản, “宿駅” là một cơ sở có nhà trọ để khách bộ hành nghỉ lại.

Nishinomiya là nơi giao nhau của Saikoku Kaido và Chugoku Kaido, từ xưa đã phát triển thịnh vượng như một thị trấn trạm nghỉ.

Theo giả thuyết này, ngôi làng nằm ở “宿駅”, tức nơi mang ý nghĩa “trạm nghỉ”, được gọi là “shukumura”, còn con sông chảy qua đó được gọi là “shukugawa”.

Giả thuyết “野見宿禰（のみのすくね）”

Mặt khác, cũng có giả thuyết cho rằng nguồn gốc của “shukugawa” và “shukumura” là “野見宿禰（のみのすくね）”.

“野見宿禰（のみのすくね）” là một nhân vật lịch sử xuất hiện trong Nihon Shoki và các thư tịch khác, được cho là người đã nghĩ ra haniwa.

Trong Đại Xã thôn chí có ghi rằng tổ tiên của làng từng được Nomi no Sukune cứu khỏi nguy nan, nên đã lấy tên ông để đặt là “宿禰村（しゅくねむら）”, rồi tên đó biến đổi thành “shukumura”.